محمود نجم آبادى
252
تاريخ طب در ايران ( فارسى )
يا دارنده تخمهها ) و زور كه همه آنها علاوه بر آنكه به عنوان درمان استعمال مىگرديدهاند در مراسم مذهبى نيز به كار مىرفتند . درباره هوم و فشرده آن و گياهان داروئى مفصل حق مطلب ادا گرديد . درباره آب هروسپ تخمك بايد دانست آن را با آبهاى ديگر كه خواص بهبود - بخشى داشته است به نام ويسپوبئيش ( Vispubiche ) مىخواندند . از اين آب اكنون اثرى نيست و اجزاء آن معلوم نشد چيست ؟ اما چيزى كه محقق است آنكه اين آب را با هوم و شير و زور آميخته كرده و در مراسم مخصوصا در مراسم برسم ( بعدا بيايد ) معمول مىداشتند . در اوستا درود فراوان به اردويسور ناهيد ( اردوى سورا آناهيتا ) كه از نيروى اهورامزدا آفريده شده گفته شده است و عنوان درمانبخش دردها و پاككننده نطفه مردان و زهدان زنان و تصفيهكننده شير آنان و دشمن ديوان ، مطيع كيش اهورائى ، فزاينده گله و رمه و ثروت ، نيرودهنده و شادكننده ، و قوت و صحتدهنده يلان جنگجو ، و بسيارى نيروهاى ديگر براى آن قائل بودند ( فقره ششم آبان يشت ) . در فقره هفتم از همين يشت اردويسور ناهيد را صاحب بازوان زيبا و سفيد و شانهاى به ستبرى شانه اسب با زمينهاى باشكوه آراسته و آن را بسيار نازنين و نيرومند معرفى كرده است . براى اطلاع بيشتر به آبان يشت مراجعه گردد كه اغلب فقرات اين يشت از اردويسور ناهيد و وصف و كمال آن صحبت گرديده است . طبق فقرات اول و هشتم و نهم و دهم از آبان يشت اهورامزدا به زرتشت خطاب مىكند كه اردويسور ناهيد را ستايش كن كه به همه جا گسترده شده و درمانبخش و دشمن